اصول و مبانی آموزش و پرورش( اصول هفتگانه و مبانی علمی و فلسفی)

 

کلاس درس، مکانی برای تحقق اصول و مبانی آموزش و پرورش

 

اصول و مبانی آموزش و پرورش

 

همانطور که می‌دانید تعلیم و تربیت به عنوان یک علم «علوم تربیتی» نامیده می‌شود. هر علم اصول و مبانی خاص خودرا دارد و علوم تربیتی هم از آن مثتثنی نیست.

اصول هفتگانه آموزش و پرورش شامل موارد زیر می‌باشد:

 

  • اصل فعالیت
  • اصل کمال
  • اصل آزادی
  • اصل سندیت
  • اصل تفرد
  • اصل اجتماع
  • اصل تناسب وضع و عمل

 

حال به توضیح مختصر اصول بالا می‌پردازیم:

 

اصل فعالیت:

 

این اصل که می‌توان آنرا اولین و اصلی‌ترین اصل آموزش و پرورش دانست، بیانگر ضرورت و اهمیت فعال بودن دانش آموز درفرآیندیادگیری است. امروزه مربیان با استفاده از روش های تدریس فعال و دانش‌آموزمحور، در جهت تحقق هرچه بیشتر این اصل تلاش می‌کنند.

 

اصل کمال:

 

رساندن دانش آموزان ازشرایط ضعف و نقص به کامل ترین و بهترین وضعیت معنای این اصل است. باید برای آینده کودکان و کمال آن‌ها برنامه ریزی کرد و برای رسیدن به این هدف دشوار، آن‌هارا یاری نمود.

 

اصل ‌آزادی:

 

این اصل به یکی از نیازهای اساسی و طبیعی هرانسان توجه دارد. وجود آزادی در جنبه های گوناگون زندگی یک دانش آموز بسیار ضروری است و دانش آموز باید ازهمان ابتدا قدرت انتخاب و اختیار خودرا پرورش دهد.

 

اصل سندیت:

 

این اصل لزوم توجه به برنامه های درسی ساختارمند برای دانش آموز را نشان می‌دهد و دانش آموز را به تبعیت از قوانین و ساختارها ملزم می‌کند. می توان این اصل‌را نقطه متقابل اصل آزادی محسوب کرد.

 

اصل تفرد:

 

در تعلیم و تربیت دانش آموزان باید به تفاوت های فردی آن‌ها توجه کرد. هرکس باید بتواند باتوجه به ویژگی های‌خاص خود آموزش ببیند و امکان آموزش برای همه افراد گوناگون ممکن باشد. بر این اساس، هردانش آموز باتوجه به شرایط مخصوص به خود می‌تواند رشد کند و نباید انتظارات یکسانی از تمامی آن‌ها داشت.

 

اصل اجتماع:

 

این اصل که آن‌را درمقابل اصل تفرد نام می‌برند، به اهداف گروهی، ارزش‌ها وهنجارهای جامعه توجه می‌کند. جامعه پذیر شدن دانش‌آموزان و محور قرارگرفتن اجتماع از نکات مهم این اصل است.

 

اصل تناسب وضع وعمل:

 

 این اصل ضرورت توجه به میزان رشد و وضعیت دانش
آموزان در زمینه های اجتماعی، اقتصادی، عقلانی، عاطفی، ذهنی و تجارب و نیازهای
دانش آموزان را بیان می‌کند و برطبق آن فعالیت های مربی باید برهمین اساس انجام
شود.

 

پس از بررسی اصول، مبانی آموزش و پرورش را بیان می‌کنیم. این مبانی به دوبخش علمی و فلسفی تقسیم می‌شوند که خود دارای چندبخش می باشند.

 

 

مبانی علمی آموزش و پرورش:

  • مبانی زیست شناختی
  • مبانی روانشاختی
  • مبانی جامعه شناختی
  •  

 

مبانی فلسفی آموزش و پرورش

  • فلسفه
  • اخلاق

 

 

حال به تعریف مبانی علمی و فلسفی و جایگاه آن درآموزش و پرورش و تعلیم و تربیت می‌پردازیم.

 

مبانی زیست شناختی آموزش و پرورش:

 

همانطور که از نام این گزاره پیداست، مبانی زیست شناختی به اندام و وضعیت زیستی دانش آموز مرتبط می‌شود. مسائلی مانند رشدعضلات، پرورش اندام‌ها، ماهیچه ها، رشد مغز و… از این دسته محسوب می‌شوند. متاسفانه می‌توان ادعا کرد که این مبحث تا حدودی مورد غفلت واقع شده و تاکنون برخلاف دو حوزه مبانی روانشناختی و جامعه شناختی اهمیتی چندانی به این موضوع داده نشده است. توجه به رشدجسمانی دانش آموزان و مراحل آن، نکته بسیارمهمی در این زمینه است. درک تغییرات حاصل از رشدزیستی دانش آموزان و تاثیرگذاری آن برسایر ابعاد وجودی افراد، به خصوص در مقاطعی مانند اول دبستان و نوجوانی، باعث تسهیل جریان آموزش و پرورش و بهبود آن می‌شود.

 

مبانی روانشناختی :

 

مبانی روانشناختی مواردی از قبیل ادراکات انسان، انگیزه یادگیری، صمیمیت، انگیزه فعالیت، خودمدیریتی، علایق، چالش ها، بهداشت روانی و.. را بررسی می‌کند. براین اساس تلاش می‌شود تا دانش آموز سلامت روان داشته باشد و خودپنداره‌های مثبت در آ‌ن‌ها شکل گیرد.

 

مبانی جامعه شناختی:

 

مبانی جامعه شناختی به مواردی از قبیل جامعه، نهادهای اجتماعی، گروه‌ها، جامعه پذیری، نظام های‌اجتماعی، تعاملات، فرهنگ وسایر عوامل مهم در این زمینه و ارتباطات میان آن‌ها می‌پردازد.

 

مبانی فلسفی آموزش و پرورش:

 

مبانی فلسفی آموزش و پرورش به معرفت و جایگاه انسان در جهان، مکتب فکری حاکم بر آموزش و پرورش و اهداف و ارزش های آن و چگونگی رسیدن به آن‌ها می پردازد. همین بررسی اهداف و ارزش های غالب بر نظام آموزشی، مبانی فلسفی را دارای اهمیتی دوچندان می‌کند و بیانگر توجهی ویژه در این حوزه است.

 

اصول و مبانی آموزش و پرورش شامل نکات ارزشمندی است که اگر در میدان عمل تحقق یابد، باعث رشد و پیشرفت آموزش و پرورش در کشور خواهیم بود.

 

 

مطالب مرتبط